«Математика ғажайыптары»

  • 24.06.2019
  • 424 рет оқылды
  • Пікір жоқ

Балжан Үмбетова,

Алматы қаласындағы
№141 мектептің мұғалімі

Түсініктеме хат

Математика адамның қалып-тасуында ерекше орынға ие, бұл сөзсіз математиканың тәжірибелік мағынасымен, адамның дамуы мен ойлау қабілеті қалыптаса бастағандағы мүмкіндіктерімен, нақтылықты танудың ғылыми әдістері туралы оның үлесімен анықталады. Зияткерлікті қалыптастыратын пәндердің ішінде жалпы білім берудің бөлігі бола тұра, математика бірінші орында тұр.
Бастапқы математикалық танымдар біздің білім беруге және тәрбиеге өте ерте жастан бастап енуі керек. Нәтижелер, математикалық білім саласына енгізу жеңіл және жағымды түрде, тиісті тапқырлық және танымдылықпен әдеттегі пәндерде және күнделікті жағдайларда жасалғанда ғана сенімді болады.
Элективті курс бағдарламасы математика сабақтарына ынталы және өзінің математикалық деңгейін арттырғысы келетін сыныптың 5 оқушысына есептелген. Дәл осы жаста математикалық қабілеттер және математикаға деген тұрақты қызығушылық қалыптасады. Аталған бағдарлама қосымша білім берудің зияткерлік-танымдық бағыттың бөлігі болып табылады және жалпы білім берудің бағдарламасын кеңейтеді.
Бағдарламаның мақсаты – оқушылардың математикаға деген қызығушылықтарын арттыру және математика сабақтарында танымдық икемділіктерін қалыптастыруға ықпал ету.
Міндеттері:
– оқушылардың математика бойынша білімдерін тереңдету және кеңейту;
– оқушылардың математикаға деген қызығушылықтарын дамыту;
– танымдылық қызметті белсендіру;
– математиканың әмбебаптығын және оның басқа ғылымдар арасындағы орнын көрсету.
Өзектілігі:
– ойдың анықтығы мен дәлдігін, ойлау сыншылдығын, ішкі түйсік, логикалық ойлау, алгоритмдік мәдениет элементтерін, кеңістікті ұғымдарды, қиыншылықтарды жеңу қабілеттерін дамыту;
– оқушылардың математикалық ой-өрісін, зерттеу дағдыларын дамыту;
– Есептерді шығарудың тиімді тәсілдерін табу, орындау, өзін-өзі тексеру, өмірмен байланыстыру.
Зерттеу жаңалығы: Негізінен логикалық есептер шығаруда оқушы өзінің білім деңгейін көтереді. Кең ауқымды есептерді шешуде зерттеу, ойлау қабілетін дамытып, жаңа іс-қимылға жетелейді.
Тұрақталу бөлімі
Бағдарлама танымдық сипаттағы сияқты математика бойынша жалпы білім беретін мектептің бағдарламасын кеңейтетін, толықтыратын материалдан тұрады. Бағдарламада математика тарихына және математикаға байланысты әңгімелерге (басқа халықтарда цифрлар мен сандардың жазылуы, математикалық фокустар, ребустар және т.б.), шығармашылық сипаттағы өздік жұмыстарын орындауға, тапсырмаларды орындаудың әр түрлі арифметикалық әдістерін меңгеруге (меңгерілген мате-матикалық ерекшеліктерді пайдалана отырып әңгіме, фокус, ребус, тапсырма құру), тапсырмаларды орындаудың әр түрлі арифметикалық әдістерін игеруге («соңынан бастап» шешу және т.б.), жобалық жұмыстарды орындауға үлкен назар аударылады. Геометриялық материалдарды қарауға, кеңістікті қиялдарды дамытуға да назар аударылады.
Элективті курстың бағдарламасы оқытудың бір жылына есептелген (оқыту жылы ішінде 34 сабақ).
Оқу бөлімінің құрылымы
I. Қызықты арифметика
1 тақырып. Басқа халықтарда цифрлар мен сандарды жазу (1 сағат). Адамдар санауды қалай үйренді. Сандарды жазудың көне түрлері.  Әр түрлі халықтардағы цифрлар.  Римдік нөмірлеу.
2 тақырып. Алып сандар және кішкентай сандар (2 сағат). Нөлді ашу. Біз үкен сандар әлемінде өмір сүреміз. Сандар – алыптар. Үлкен сандарды атау. Сандар – кішкентай. Үлкен және кішкентай сандармен есептерді шығару.
3 тақырып.  Жылдам есептеу тәсілдері (2 сағат).
Жылдам есептеудің кейбір амалдары.
Қос таңбалы сандарды 11,22,33, …, 99-ға көбейту.
5-ке аяқталатындарды санға көбейту.
25,75,50,125-ке көбейту және бөлу.
111,1111-ге көбейту, бөлу және т.б.
Ондық цифрлары бірдей екі таңбалы сандарды көбейту, ал, бір цифрларының сомасы 10-ды құрайды. Цифрлар саны 10-ға тең екі таңбалы сандарды көбейту, ал, бір цифрлары бірдей.
100-ге жақын сандарды көбейту.
1000-ға жақын сандарды көбейту.
101,1001-ге көбейту және т.б.
II. Қызықты тапсырмалар
1 тақырып. Сиқырлы квадраттар (1 сағат).
Сиқырлы квадраттарды құру және шешу.
2 тақырып. Математикалық фокустар (2 сағат).
«Сандарды табумен» математикалық фокустар.  Математикалық фокустардың мысалдары.
3 тақырып. Математикалық ребустар (1 сағат).
Есеп жазбаларын қалпына келтіру үшін есептерді шығару.
4 тақырып. Софизм (1 сағат).
Софизм түсінігі. Софизм мысалдары.
5 тақырып. Сандары бар есептер (2 сағат).
Әрекет белгілерінің, жақша және бірдей цифрлардың белгілі сандарының көмегімен сандарды жазу.
6 тақырып. Қалжың есептер (1 сағат).
Жұмбақ түріндегі қалжың есептерді шығару.
7 тақырып.Ескі есептер (1 сағат).
Ескі қызықты есептерді және ертегі-есептерді шығару.
III. Логикалық тапсырмалар
1 тақырып. Соңынан бастап шығарылатын есептер (1 сағат).
«Соңынан бастап» әдісімен сюжеттік, мәтіндік тапсырмаларды орындау.
2 тақырып. Эйлер- Венн шеңберлері (2 сағат).
Эйлер- Венн шеңберлерін пайдалана отырып тапсырмаларды орындау.
3 тақырып. Қарапайым графтар (2 сағат).
Графтар түсінігі. Графтар сызып машықтанады.
4 тақырып. Құю есептері (2 сағат).
Өлшемдерді нақты пайдалана алады.
5 тақырып. Өлшеу (2 сағат).
Гірі жоқ табақшалы таразыларда бірнеше рет өлшеудің көмегімен жалған монета немесе әр түрлі салмақ заттарын анықтау үшін тапсырмаларды орындау.
6 тақырып. Қозғалыс есептері (2 сағат).
Қозғалыс үшін мәтіндік тапсырмаларды орындау: бір бағыттағы, қарама-қарсы бағыттағы және өзен бойынша қозғалысты жақындатуға, жоюға.
IV. Геометриялық тапсырмалар
1 тақырып. Кесу есептері (1 сағат).
Біздің айналамыздағы геометрия. Тор қағаздағы геометрия. «Пентамино» ойыны.
2 тақырып. Сіріңкемен есептер (1 сағат).
Сіріңкемен қызықты есептерді шығару.
3 тақырып.  Геометриялық ойжұм-бақтар (1 сағат).
«Танграм».
V.Жобалар
1 тақырып. Жобалық жұмыстардың тақырыбын таңдау және орындау (3 сағат). Жобалардың үлгілі тақырыптары:
Санау жүйелері. Аңыз, әңгіме, әпсаналар.
Сопылық және оғаштық.
Математикалық фокустар.
Математика және өнер.
Математика және музыка.
Лабиринттер.
Палиндромдар.
Математиканың төрт әрекеті.
Ұзындықтың көне өлшемдері.
Сандардың пайда болуы.
Есептер.
Көне орыс өлшемдері.
Сиқырлы квадраттар.

VІ. Есептерді шығару
1 тақырып. «Математикалық қобдиша» кітапшасын құру және шығару (2 сағат).
Курс бойынша алған білімдерін тиянақтап, есептер жинағын құрастыру.

2 тақырып. «Математика алғырлары» интеллектуальды сайысы (1 сағат).
Оқушы білімдерін тиянақтау

Нормативтік бөлім

Ақпараттық-әдістемелік бөлім
«Мәңгілік Ел» Қазақстан халқының жалпы ұлттық идеясының жүзеге асуын қамтамасыз ету мақсатындағы құндылықтарының бірі – балаларымыздың, жалпы, барлық жеткіншек ұрпақтың функционалдық сауаттылығына да зор көңіл бөлу қажет. Балаларымыз қазіргі заманға бейімделген болуы үшін бұл аса маңызды. «Рухани жаңғыру» бағдарламасын негізге ала отырып, жаңартылған оқу бағдарламасы бойынша құрастырылған «Математика ғажайыптары» элективті курс бағдарламасы оқушыларды өзгермелі өмірге тез бейімделе алатын, өз жолын дұрыс таңдай білетін тұлға ретінде тәрбиелеуге бағыттайды. Сонымен қатар, оқушылардың ойлау қабілетін дамытуға, математикалық сауаттылығын қалыптастыруға, танымдық қабілеттерін дамытуға, оларды өздігінше жұмыс жасауға дағдыландырады. Бағдарлама құрылымында  оқушылардың жас ерекшеліктері мен даму деңгейі ескерілген «Математика ғажайыптары» бағдарламасында оқытудың әртүрлі әдіс-тәсілдерін қолдана отырып, оқушылардың шығармашылық ізденістерін, өз бетінше жұмыс істеу белсенділіктерін арттыруға болады. Бағдарлама оқушылардың теориялық білімдерін кеңейтеді, логикалық ойлау қабілеттерін дамытады.

Оқушылардың білімдерін бағалау:
«Математика ғажайыптары» курсының мазмұнын игерудегі нәтижелерді бағалау критериалды бағалау (КБ) арқылы амалға асырылады. КБ-да тақырып бойынша алдынан анықталған критерийлер бойынша бағалау. КБ оқу процесін тиімді жоспарлау, ұйымдастыруда пайдаланылады. Әр оқу тарауы біткен соң оқушылардан жиынтық бағалау (ЖБ) алынады. ЖБ-ның максималды балы – 15. Тоқсандық жиынтық бағалаудың максималды балы – 20. Әрбір бағалау тапсырмасына жеке критерийлер түзіледі. Әр критерийлер жеке қиындық деңгейге қарай балдармен бағаланады. Оқушының тапсырмаларды орындау дұрыс немесе қателігін есепке алып, мұғалім оқушының балын, яғни, бағасын шығарады.
«Математика ғажайыптары» курсын оқытудағы педагогикалық тәсілдер:
– Топпен жұмыс;
– Белсенді оқу әдістері;
– Құндылықтарға бағытталған оқыту;
– Жеке тұлғаға бағытталған оқыту;
– Өзара оқыту.

Курсты оқып-үйренудің нәтижесінде оқушылар білу керек:
– сандарды жазудың көне жүйелерін, басқа халықтарда сандар мен цифрлардың жазылуын;
– үлкен сандардың атауын;
– табиғи қатардағы сандардың ерек-шеліктерін табиғи сандар мен нөлдің үстіндегі арифметикалық есептер және олардың ерекшеліктері,санның квадраты және кубы түсінігі;
– логикалық есептерді шығару әдістері;
– жазықтықтағы қарапайым геометриялық фигуралардың ерекшеліктері;
– графтар түсінігі;
– софизм түсінігі;
– Эйлер- Венн шеңберлерін сызу;
– үлкен сандарды оқу және жазу;
– жылдам санау амалдарын пайдалану;
– қозғалыс, өлшеу, құю үшін мәтіндік есептерді шығару;
– логикалық есептерді шығарған кезде әр түрлі амалдарды қолдану;
– сіріңкемен есептер, геометриялық ойжұмбақтар, кесу есептерді шығару;
– математикалық ребустарды, мате-матикалық фокустарды көрсету.

Курсты оқу барысында күтілетін нәтиже:
– берілген тапсырмаларды математикалық тілде жаза білуге дағдылану;
– мектеп бағдарламасының мазмұнын тереңдететін тапсырмаларды шығару;
– құюға, орын ауыстыруға арналған олимпиадалық тапсырмаларды орындай отырып қызығушылығы арту;
– ребус,ойжұмбақтарды өз беттерімен құрастыру;
– әртүрлі деңгейдегі математикалық жарыстарға қатысу үшін өз дайындығына талап қою;
– зерттеушілік және шығармашылық
тәжірибе жинауға дағдылану.

Алдыңғы «
Келесі »