Құқық пен тәртіп

ҚОҒАМДЫҚ ТӘРТІП – ТІРЕГІМІЗ

Әр мемлекеттің даму деңгейі қоғамдық тәртіптің тұрақтылығы мен азаматтардың құқықтарының қорғалуын қамтамасыз етумен айқындалатыны сөзсіз. Осы бағытта Маңғыстау облысының Ішкі істер департаментімен қылмыс пен құқық бұзушылықтың алдын алуға, заңсыздықты болдырмауға және қоғамдық тәртіпті нығайтуға бағытталған тиісті іс-шаралар ұйымдастырылды. 2013 жылы атқарылған жұмыстар қорытындысы өңірдегі құқықтық тәртіп пен қоғамдық қауіпсіздіктің тиісті дәрежеде қамтамасыз етілгенін, бірқатар бағыттарда жақсы көрсеткіштерге, есепке алу-тіркеу тәртібін күшейту барысында, ІІО-на түсетін қылмыстар туралы арыздар мен өтініштердің толық және сапалы түрде тіркелуіне қол жеткізгенімізді көрсетеді. Соңғы жылдары азаматтардан түсетін өтініш пен хабарламалардың саны бірнеше есе өсті. Мысалы: 2011 жылы 15 мың арыз қаралған болса, 2012 жылы 21 мың 500, ал, 2013 жылы 34 мың 500-ден астам арыз қаралған. Алайда, соған қарамастан арыздар бойынша процессуальдық шешім қабылдау жұмысы жандандырылды. Бүгінгі таңда ІІО-на келіп түскен арыздардың 93 пайызы бойынша 3 тәулік ішінде процессуальдық шешім қабылданып отыр. 2013 жылдың 12 айында облыс көлемінде тіркелген қылмыстар саны 4368-ден 6380-ге немесе 46,1 пайызға өскен. Аталған қылмыстардың 88,3 пайызы немесе 5638 онша ауыр емес және ауырлығы орташа санаттағы қылмыстар. Сонымен қатар, жалпы Республика бойынша 10 мың тұрғынға шаққанда  196 қылмыс тіркелсе, Маңғыстау облысы бойынша 10 мың тұрғынға 108 қылмыстан тіркеліп, қылмыстың төмен деңгейі бізде сақталып отырғандығын ескере кеткен жөн.
Облыс көлемінде қылмыстың өсуіне бірін­ші кезекте есепке алу-тіркеу тәртібінің күшейтіліп, азаматтардан келіп түскен арыздар мен хабарламалардың 100 пайыз тіркелуі, сонымен қатар, шұғыл-іздестіру шарасы барысында өз күшімізбен 500-ден астам латенттік қылмыстардың анықталуы әсер еткен. 2013 жылы облыс көлемінде «Құқықтық тәртіп», «Мигрант», «Іздеу», «Қару», «Учаске» сияқты т.б. 60-тан астам жедел-профилактикалық іс-шаралар өткізілген. Ұйымдастырылған алдын алу іс-шараларының нәтижесінде 2013 жылы аса ауыр санаттағы қылмыстардың – 25,3 пайызға (83-тен 62-ге), кісі өлтіру қылмысының 5,4 пайызға, денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру 16,7 пайызға, тонау 3,6 пайызға төмендеуіне қол жеткізілді. Көше қылмыстары 1,7 пайызға (1010-нан – 993-ке), бұрын сотталған тұлғалармен жасалған қылмыстар саны 26,2 пайызға (122-ден – 90-ға) және мас күйінде жасалған қылмыстар 11,1 пайызға (198-ден – 176-ға) төмендеген. Ауыр қылмыстардың ашылуы 7,7 пайызға (44,7 пайыздан 52,4 пайызға), аса ауыр қылмыстардың ашылуы 12,0 пайызға (65,9 пайыздан 77,9 пайызға) жақсарған. Сонымен қатар, келесідей қылмыстардың ашылу көрсеткіштері жақсарған: кісі өлтіру 6,4 пайызға (76,2 пайыздан 82,6 пайызға);денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру 9,7 пайызға (69,0 пайыздан 87,7 пайызға); қарақшылық шабуылы 9,8 пайызға (65,2 пайыздан 75,0 пайызға);тонау 2,9 пайызға (40,6 пайыздан 43,5 пайызға);алаяқтық 12,9 пайызға (18,1 пайыздан 31,0 пайызға). Жалпы 2013 жылы 2659 қылмыс ашылған, оның ішінде 390 ауыр,  60 аса ауыр қылмыстар.

ӨЛІМ ЖАЗАСЫН ҚАЛДЫРУ КЕРЕК ПЕ, ӘЛДЕ БАС ТАРТАТЫН КЕЗ ЖЕТТІ МЕ?

Айман ҚҰЛПАТШАЕВА,
журналист

Өлім жазасына мораторийдің жария­ланғанына биыл он жыл толып отыр. 2003 жылдың желтоқсан айында өлім жазасын өмір бойы бас бостандығынан айыруға байланысты жаза түрімен ауыстыру жөніндегі Жарлыққа қол қойылған болатын. Содан бергі уақытта қылмыстық алаңда не өзгерді? Бүгінгі күні бұл туралы қоғамда қандай пікірлер айтылуда? Жалпы, мораторийдің өмір бойы жарияланбайтынын ескерсек, онда мәселенің бір жағына шығатын уақыт келгендігін байқаймыз. Осы орайда өлім жазасын қалдыру керек пе, әлде одан бас тартатын кез жетті ме деген мақсатта ой қорытуға тура келеді.

«Халқымыз тыныш өмір сүрсін десек…»

– Мейірхан Сағынбекұлы, жұрт­шы­лыққа мәлім, Елбасымыз Н.Ә.На­зарбаев өзінің жыл сайынғы Жолдауларында, кез­десулерде, түрлі жиындарда сөйлеген сөз­дерінде заң органдарының қызметін жетілдіру, соның ішінде, әсіресе, қылмысқа қарсы күрестің ең алдыңғы қатарынан табылатын ішкі істер органдары қызметінің маңызы және оны жетілдіру мәселесін үнемі қозғап келе жатқаны өзіңізге де белгілі. Әңгімемізді Елбасымыздың талабына орай бастағанымыз жөн болар. Жалпы, қылмысқа қарсы күрес және ішкі істер органдарының алғашқы құрылған кезден бергі қызметінің мән-маңызы жөнінде әңгіме өрбіткеніміз жөн болар.