Мемлекетшілдік сана стратегиясы

ҚАЗАҚ МӘДЕНИЕТІН КІМ ЗЕРТТЕСЕ ТИІМДІ БОЛМАҚ?

Жарас Сейітнұр,  
саясаттанушы

Бүгінгі таңда қазақ мәдениетін зерттеу өте көкейкесті мәселеге айналып отыр. Әлемдегі соңғы оқиғалар, посткеңестік ай­мақтардағы геосаяси текетірестер мем­лекеттің рухани біртектестілігі, сәй­кестігі ұлттық қауіпсіздікке әсер ете­тінін көрсетуде. Ел азаматтарының тіл­дік сәйкестілігінен бастау алатын мәдени тұтастықтың болмауы, тіпті, саяси сана деңгейіндегі дағдарыстарға әкеп соғады. Ата-бабаларымыз «іштен шыққан жау жаман» дегенді бекер айтпағанға ұқсайды. Байырғы қазақ жерінде өмір сүріп жатқан әр алуан ұлыс өкілдерінің диаспоралық мәдениеті мен әзірге тәуелсіз әрі біртұтас Қазақстанның негізін құрап отырған қазақтардың мәдениеті арасындағы  қатынасты, ара салмақты ашып алмасақ болмай тұр. Өйткені, қоғамдық санада мынадай пікірлер жиі қылаң береді: бізде параллель өмір сүріп жатқан қазақтілді әлемнің мәдениеті мен орыс тіліне негізделген қалалық сипаттағы мәдениет бар. Және екі мәдени әлемнің өзара түсініспеушілік фактілері кездесетіні де  еш құпия емес.   Кейде журналда жарияланған материалдарды  екі тарап өзінше түсініп әрі бағалап жанжалдасып жатады. Соғыс жағдайына жетпесек те, бір-біріне құлақ асу, мәселенің байыбына баруға тырыспаудың салдарынан көңілдерге сызат   түсетіні белгілі. Әркім өз позициясында қалып психологиялық ахуал тұрғысынан салқындық пен алшақтық орын алуда. Мұндай жағдайда мәдениет феноменін арнайы зерттеу маңызды болмақ. Оны қай ғылым саласы зерттесе қазаққа тиімді болады? Бүгінде дүниежүзінде «Мәдениет мәселесі» (Cul­ture matters) деп аталатын жаңа зерт­теу бағыты қалыптасты. Сонымен,  мәде­ниет­ті зерттеуді қай ғылымның үлесіне қалдырамыз?

Құқықтық мемлекет және адамның құқықтары

Бекболат Әшірбеков,
магистрант

Адамның азаматтық құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз ету мен қорғау құқықтық мемлекетті қалыптастыру жолындағы маңызды мәселе. Жалпы адам құқығы жеке тұлғаға нақты бостандықтар мен әлеуметтік игіліктерге кепілдік беретін саяси қатынастар жүйесінде бекітілген ережелер мен принциптер жиынтығы. Адам құқығын қорғау ұлттық құқықтық тәртіптің маңызды міндеттерінің бірі. Ең алғаш адам құқығы АҚШ конституциясы мен «Адам мен азамат құқығы туралы» Француз Декларациясында заңдастырылды. Бүгінгі күні адам құқықтары БҰҰ-ның негізгі бес құқықтық құжаттарында анықталып, оларға кепілдік берілген. Олар: «Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясы» (1948 ж.), «Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы Пакт» (1966 ж.), «Азаматтық және саяси құқықтар туралы Пакт» (1966 ж.) және соңғысына қарасты екі факультативті хаттама.